Przewiert sterowany HDD: jak działa technologia i gdzie ma zastosowanie

Przewiert sterowany HDD jest metodą bezwykopową. Zamiast rozcinać teren na całej długości, wykonuje się podziemny otwór po zaplanowanej trajektorii, a potem wciąga się do niego rurę albo pakiet rur.

Brzmi prosto, ale dobra realizacja nie polega na samym “przewierceniu się” z punktu A do punktu B. Trzeba znać grunt, przewidzieć promień gięcia rury, ominąć istniejące sieci, dobrać narzędzia i mieć miejsce na pracę sprzętu.

Na czym polega przewiert sterowany HDD

Wiertnica stoi na powierzchni i wprowadza pod ziemię żerdzie z głowicą pilotową. Głowica idzie po zaplanowanej trasie: najpierw schodzi na wymaganą głębokość, przechodzi pod przeszkodą, a potem wychodzi po drugiej stronie.

Po wykonaniu otworu pilotowego otwór jest rozwiercany. Dopiero wtedy można przeciągnąć rurę. Przy małych średnicach czasem wystarczy jedno rozwiercenie. Przy większych średnicach potrzebne są kolejne przejścia, żeby otwór był stabilny i miał właściwy rozmiar.

Właśnie dlatego sama długość przewiertu nie mówi jeszcze, jak trudne będzie zadanie. Inaczej wygląda przejście pod lokalną drogą, inaczej przewiert długiego odcinka wodociągu, a jeszcze inaczej praca w gęstej infrastrukturze miejskiej.

Etap 1: sprawdzenie trasy i warunków

Przed rozpoczęciem robót trzeba wiedzieć, co znajduje się na trasie. Chodzi o istniejące sieci, przeszkody terenowe, głębokość przejścia, dostęp do miejsca startu i wyjścia oraz miejsce na przygotowanie rury.

W praktyce przydają się mapy, projekt, zdjęcia terenu, informacja o zarządcy drogi i dokumentacja geotechniczna, jeśli była wykonana. Jeżeli tych danych brakuje, wykonawca musi przyjąć większy margines ostrożności.

Największym błędem na tym etapie jest traktowanie przewiertu jak kreski na mapie. Głowica musi wejść i wyjść pod odpowiednim kątem. Rura ma swój promień gięcia. Wiertnica potrzebuje miejsca. Tego nie da się dopisać na końcu.

Etap 2: otwór pilotowy

Otwór pilotowy wyznacza właściwą trasę przewiertu. Operator prowadzi głowicę wiertniczą i kontroluje jej położenie z powierzchni. To tu decyduje się, czy przewiert przejdzie pod przeszkodą na właściwej głębokości i czy wyjdzie w zaplanowanym miejscu.

Na tym etapie ważna jest dokładność. Jeżeli trasa zostanie źle ustawiona, późniejsze rozwiercanie nie naprawi problemu. Może tylko powiększyć otwór po błędnie poprowadzonej linii.

W terenie miejskim otwór pilotowy prowadzi się szczególnie ostrożnie, bo w gruncie mogą znajdować się wodociągi, gazociągi, kanalizacja, energetyka i telekomunikacja. Czasem największą trudnością nie jest sama przeszkoda, ale ilość infrastruktury wokół niej.

Etap 3: rozwiercanie otworu

Po wykonaniu pilota otwór trzeba poszerzyć do średnicy, która pozwoli bezpiecznie wciągnąć rurę. Do tego służą rozwiertaki. Ich dobór zależy od gruntu, długości przewiertu, średnicy rury i wymaganej stabilności otworu.

Rozwiercanie może być etapowe. Przy większych rurach nie robi się od razu docelowego otworu, bo zwiększałoby to opory, ryzyko zapadania ścian i problemy z usuwaniem urobku.

W tym etapie duże znaczenie ma płuczka wiertnicza. Pomaga wynosić urobek, stabilizować otwór i zmniejszać tarcie. W piaskach, glinach i gruntach nawodnionych zachowuje się inaczej, dlatego nie ma jednej recepty na każdy teren.

Etap 4: przeciągnięcie rury

Rura jest przygotowywana po stronie wyjścia i przeciągana przez wykonany otwór w stronę wiertnicy. Przy PE oznacza to często wcześniejsze zgrzanie odcinków i ułożenie ich tak, żeby przeciąganie odbyło się bez zbędnych załamań.

Ten etap wygląda efektownie, ale jest bardzo techniczny. Trzeba kontrolować opory, promień gięcia, ciągłość przeciągania i pracę osprzętu. Jeżeli rura jest duża albo odcinek długi, samo przygotowanie do wciągnięcia bywa równie ważne jak wiercenie.

Przy przewiertach energetycznych lub telekomunikacyjnych wciąga się często pakiet rur. Przy wodociągach, gazociągach i ciepłociągach znaczenie mają średnica, materiał i wymagania dokumentacyjne.

Gdzie stosuje się przewierty HDD

HDD stosuje się tam, gdzie wykop otwarty byłby zbyt uciążliwy, drogi albo ryzykowny. Typowe zastosowania to przejścia pod drogami, torami kolejowymi, rzekami, rowami, parkingami, chodnikami, terenami przemysłowymi i zwartą zabudową miejską.

Metoda sprawdza się przy instalacjach:

• wodociągowych,
• gazowych,
• kanalizacyjnych ciśnieniowych,
• energetycznych,
• telekomunikacyjnych,
• ciepłowniczych,
• rurach osłonowych dla innych sieci.

WOMAR wykonuje przewierty HDD do Ø 500 mm. W danych realizacji są m.in. odcinki wodociągowe, energetyczne, gazowe i ciepłownicze, w tym długie realizacje w Skwierzynie i Sulęcinie oraz przewiert Dn 500 w Gorzowie Wielkopolskim.

Kiedy HDD nie jest najlepszym wyborem

Przewiert sterowany nie jest automatycznie najlepszą metodą dla każdego odcinka. Przy krótkiej trasie na otwartym terenie wykop może być prostszy i tańszy. HDD zaczyna mieć sens, gdy trzeba ominąć przeszkodę, ograniczyć odtworzenia nawierzchni albo uniknąć długiego rozkopania terenu.

Problemem mogą być też zbyt małe place startowe, brak miejsca na przygotowanie rury, niepewne kolizje, bardzo trudny grunt albo trasa wymagająca zbyt ostrego łuku. Dlatego dobra decyzja powinna wynikać z projektu, a nie z samego założenia, że technologia bezwykopowa zawsze będzie lepsza.

Co przygotować przed rozmową z wykonawcą

Do pierwszej rozmowy wystarczy kilka danych: lokalizacja, długość, średnica i materiał rury, opis przeszkody oraz zdjęcia miejsca startu i wyjścia. Jeżeli jest mapa albo projekt, warto dosłać je od razu.

Przy większych średnicach, długich odcinkach i pracy pod drogą lub torami potrzebne będą dodatkowe uzgodnienia. Im wcześniej wiadomo, kto jest zarządcą terenu i jakie są ograniczenia organizacyjne, tym łatwiej zaplanować realny termin.

Zobacz też artykuł o koszcie przewiertu sterowanego oraz wybrane realizacje WOMAR.