Grunt w przewiertach sterowanych HDD: dlaczego ma tak duże znaczenie

W przewiertach sterowanych HDD grunt decyduje o tym, jak zachowa się otwór po przejściu głowicy. Może trzymać kształt, może się osypywać, może kleić się do narzędzi albo wypłukiwać pod wpływem wody i płuczki.

Dlatego dwa przewierty o tej samej długości i średnicy mogą mieć zupełnie inny koszt. Na mapie wyglądają podobnie. W gruncie już nie.

Dlaczego grunt jest tak ważny

HDD polega na wykonaniu otworu pilotowego, poszerzeniu go i przeciągnięciu rury. Każdy z tych etapów zależy od tego, co znajduje się pod powierzchnią.

W stabilnym gruncie łatwiej utrzymać trasę i oczyścić otwór. W gruncie zmiennym trzeba liczyć się z większą ostrożnością. Jeżeli na trasie pojawiają się kamienie, nawodnione warstwy albo stare nasypy, praca może wymagać zmiany narzędzi albo dodatkowego rozwiercania.

Największe ryzyko pojawia się tam, gdzie inwestor zakłada “zwykły grunt”, a w praktyce pod drogą albo chodnikiem są stare zasypki, gruz, korzenie, pozostałości po wcześniejszych instalacjach i niezinwentaryzowane sieci.

Piaski i żwiry

Piasek może być dobrym gruntem, jeśli jest stabilny i przewidywalny. Problem zaczyna się przy piaskach luźnych, nawodnionych albo wymieszanych ze żwirem. Wtedy otwór łatwiej traci stabilność, a urobek trzeba skutecznie wynosić na powierzchnię.

Przy takich warunkach duże znaczenie ma płuczka. Ma stabilizować otwór, zmniejszać tarcie i pomagać w transporcie urobku. Jeżeli płuczka nie jest dobrana do warunków, rośnie ryzyko problemów przy rozwiercaniu i przeciąganiu rury.

W praktyce piasek nie jest więc automatycznie “łatwy”. Wszystko zależy od zagęszczenia, wody, domieszek i długości przewiertu.

Gliny i iły

Gliny często trzymają otwór lepiej niż luźne piaski, ale potrafią stawiać inne problemy. Mogą oblepiać narzędzia, utrudniać oczyszczanie otworu i zwiększać opory. Przy długim odcinku to ma znaczenie, bo przeciągnięcie rury wymaga stabilnego i dobrze przygotowanego przejścia.

W glinach ważne jest tempo pracy i właściwe narzędzia. Zbyt optymistyczne założenie może skończyć się wolniejszym postępem, większym zużyciem sprzętu i koniecznością dodatkowych przejść.

Nie chodzi o to, że glina wyklucza HDD. Chodzi o to, że wymaga innego podejścia niż piasek albo grunt nasypowy.

Nasypy i grunty niejednorodne

Nasypy są trudne, bo często nie wiadomo, co dokładnie zawierają. Mogą być wymieszane z gruzem, kamieniami, starymi elementami nawierzchni albo resztkami instalacji. W mieście to częsta sytuacja, zwłaszcza przy drogach, placach, parkingach i terenach przemysłowych.

Grunt niejednorodny utrudnia prowadzenie głowicy. Raz narzędzie idzie stabilnie, po chwili trafia na twardszy fragment i zaczyna reagować inaczej. To wpływa na dokładność, czas pracy i zużycie osprzętu.

Przy takich trasach warto mieć więcej danych z terenu. Czasem wystarczy dokumentacja projektowa i doświadczenie lokalne. Czasem potrzebne są odkrywki albo dodatkowe sprawdzenie kolizji.

Kamienie, otoczaki i skały

Kamienie i otoczaki potrafią zmienić prosty przewiert w wymagającą realizację. Głowica może odchylać się od trasy, narzędzia zużywają się szybciej, a rozwiercanie wymaga większej kontroli.

W skałach miękkich i średnio twardych HDD jest możliwe, ale trzeba dobrać sprzęt i narzędzia do warunków. Ważna jest też ocena, czy planowana średnica i długość mają sens przy danej geologii.

To właśnie przy takich gruntach najczęściej nie da się uczciwie wycenić pracy “od ręki”. Potrzebna jest analiza trasy, średnicy, dostępności placu i ryzyka.

Woda gruntowa

Woda gruntowa może destabilizować otwór, zmieniać zachowanie piasków i utrudniać kontrolę płuczki. Przy ciekach wodnych, rowach, terenach podmokłych i obniżeniach terenu trzeba szczególnie uważać na głębokość przejścia i sposób prowadzenia robót.

Sama obecność wody nie oznacza, że przewiert jest niemożliwy. Oznacza, że projekt i technologia muszą ją uwzględnić. Dotyczy to zwłaszcza długich przejść i większych średnic.

Przy pracy w pobliżu rzek lub kanałów ważne są też uzgodnienia i ochrona terenu. Przewiert bezwykopowy ogranicza ingerencję w powierzchnię, ale nadal wymaga kontroli procesu pod ziemią.

Jak grunt wpływa na cenę

Grunt wpływa na liczbę przejść, czas pracy, zużycie narzędzi, ilość płuczki i ryzyko przestoju. Może też wymusić zmianę technologii albo korektę trasy.

Dlatego w artykule o cenie przewiertu HDD grunt jest jednym z głównych czynników wyceny. Długość i średnica są łatwe do wpisania w tabelę. Warunki pod powierzchnią często wymagają doświadczenia i danych z miejsca.

Przy małych średnicach i krótkich odcinkach ryzyko jest zwykle mniejsze. Przy DN 250, DN 315, DN 500 albo długich odcinkach każdy problem w gruncie szybciej przekłada się na koszt.

Co inwestor może przygotować

Najlepsza informacja to dokumentacja geotechniczna. Jeżeli jej nie ma, warto zebrać mapy, zdjęcia terenu, dane o wcześniejszych robotach, informacje o poziomie wód i przebiegu istniejących sieci.

Pomagają też proste obserwacje: czy teren jest podmokły, czy w pobliżu są rowy, czy droga była wielokrotnie przebudowywana, czy w miejscu startu i wyjścia jest miejsce na sprzęt i rurę.

Im więcej wiadomo przed wejściem na budowę, tym łatwiej dobrać technologię i uniknąć wyceny opartej na zbyt dobrych założeniach.

Grunt a doświadczenie lokalne

WOMAR pracuje na terenie całej Polski, ale duża część realizacji znajduje się w zachodniej Polsce. W Lubuskiem i Wielkopolsce często znaczenie mają piaski, grunty nasypowe, woda gruntowa, infrastruktura drogowa i ograniczony dostęp w miastach.

To nie zastępuje badań geotechnicznych, ale pomaga szybciej ocenić, czego można się spodziewać. Szczególnie przy zadaniach w Gorzowie Wielkopolskim, Skwierzynie, Sulęcinie, Gubinie, Górzycy, Poznaniu, Luboniu i Kościanie.

Zobacz wybrane realizacje WOMAR oraz lokalną stronę przewierty HDD Gorzów.